Piłka nożna, pływanie, narciarstwo czy szermierka mają w języku angielskim własne, często bardzo charakterystyczne nazwy. Przygotowałem praktyczne zestawienie najważniejszych dyscyplin, podział na kategorie oraz przykłady zdań, dzięki którym łatwiej będzie nie tylko rozpoznać słówka, ale też swobodnie o nich mówić.
Najważniejsze słownictwo sportowe w jednym miejscu
- Football oznacza piłkę nożną, a w amerykańskiej odmianie angielskiego często używa się słowa soccer.
- Z czasownikiem play łączymy zwykle gry i sporty z piłką, na przykład tennis albo basketball.
- Go występuje przed aktywnościami zakończonymi na -ing, takimi jak swimming, skiing i cycling.
- Do stosujemy między innymi przy sportach walki, ćwiczeniach i niektórych dyscyplinach indywidualnych.
- Najlepiej uczyć się nazw w krótkich zdaniach, a nie z oderwanej listy słówek.
Sporty po angielsku od football do volleyball
Poniższa tabela obejmuje dyscypliny, które najczęściej pojawiają się w szkole, rozmowach, wiadomościach sportowych i materiałach edukacyjnych. Z mojego doświadczenia wynika, że najłatwiej zapamiętać je wtedy, gdy od razu łączy się angielską nazwę z konkretnym obrazem lub własnym zainteresowaniem.
| Angielska nazwa | Znaczenie po polsku | Przykład |
|---|---|---|
| football | piłka nożna | I play football. |
| basketball | koszykówka | She plays basketball. |
| volleyball | siatkówka | We play volleyball at school. |
| handball | piłka ręczna | He is good at handball. |
| tennis | tenis | They play tennis. |
| table tennis | tenis stołowy | Table tennis is fast and precise. |
| badminton | badminton | I play badminton with my friends. |
| golf | golf | My uncle plays golf. |
| rugby | rugby | Rugby is popular in the UK. |
| baseball | baseball | Baseball is especially popular in the USA. |
| boxing | boks | He does boxing twice a week. |
| wrestling | zapasy | Wrestling requires strength. |
| judo | judo | My sister does judo. |
| karate | karate | They do karate after school. |
| athletics | lekkoatletyka | He trains in athletics. |
| gymnastics | gimnastyka | Gymnastics demands flexibility. |
| swimming | pływanie | She goes swimming every Saturday. |
| cycling | kolarstwo, jazda na rowerze | We go cycling in the countryside. |
| running | bieganie | I go running in the morning. |
| skiing | narciarstwo, jazda na nartach | They go skiing in winter. |
| snowboarding | snowboarding | Snowboarding can be difficult at first. |
| ice skating | łyżwiarstwo | We go ice skating in December. |
| surfing | surfing | He wants to go surfing. |
| diving | nurkowanie, skoki do wody | Diving requires good technique. |
| horse riding | jazda konna | She goes horse riding at weekends. |
Trzeba też pamiętać o różnicy między football i soccer. W Wielkiej Brytanii football oznacza piłkę nożną, natomiast w Stanach Zjednoczonych football to futbol amerykański, a piłka nożna występuje najczęściej jako soccer.
Podział dyscyplin pomaga szybciej zapamiętać słówka
Sama lista jest przydatna, ale mózg lepiej porządkuje informacje, gdy widzi między nimi relacje. Dlatego proponuję dzielić nazwy na sporty zespołowe, indywidualne, wodne i zimowe. Taki układ przydaje się również podczas pisania wypracowania lub przygotowywania prezentacji.
Sporty zespołowe
- football - piłka nożna,
- basketball - koszykówka,
- volleyball - siatkówka,
- handball - piłka ręczna,
- rugby - rugby,
- ice hockey - hokej na lodzie,
- baseball - baseball,
- cricket - krykiet.
W tej grupie często pojawia się słowo team, czyli drużyna. Można powiedzieć Our team won the match, czyli „Nasza drużyna wygrała mecz”, albo She is the captain of the team, czyli „Ona jest kapitanem drużyny”.
Sporty indywidualne i walki
- tennis - tenis,
- golf - golf,
- athletics - lekkoatletyka,
- gymnastics - gimnastyka,
- boxing - boks,
- wrestling - zapasy,
- fencing - szermierka,
- archery - łucznictwo,
- judo - judo,
- taekwondo - taekwondo.
Przeczytaj również: Przypisy w pracy - jak pisać, by tekst był wiarygodny?
Sporty wodne i zimowe
Do sportów wodnych należą między innymi swimming, diving, sailing, canoeing, kayaking i surfing. Wśród zimowych znajdziemy skiing, snowboarding, ice skating, figure skating, czyli łyżwiarstwo figurowe, oraz speed skating, czyli łyżwiarstwo szybkie.
Dobrym sposobem na naukę jest stworzenie własnych kategorii. Na przykład do hasła water sports można dopisać pięć aktywności, a potem ułożyć zdanie My favourite water sport is swimming. Jedno zdanie utrwala wtedy zarówno nazwę kategorii, jak i konkretną dyscyplinę.
Do, play czy go, czyli najczęstszy problem gramatyczny
Znajomość samej nazwy sportu nie zawsze wystarcza. W języku angielskim dobór czasownika zależy od rodzaju aktywności, dlatego zdanie „uprawiam tenis” nie będzie zbudowane tak samo jak „chodzę pływać”.
| Czasownik | Kiedy go używamy | Przykłady |
|---|---|---|
| play | gry i sporty z piłką, a także niektóre sporty rywalizacyjne | play football, play tennis, play golf, play chess |
| go | aktywności często zakończone na -ing | go swimming, go running, go skiing, go cycling |
| do | ćwiczenia, sporty walki i aktywności indywidualne | do yoga, do karate, do boxing, do gymnastics |
Najczęstszy błąd to mechaniczne tłumaczenie polskiego czasownika „uprawiać”. Nie powiemy I do tennis, jeśli mamy na myśli grę w tenisa. Poprawne zdanie brzmi I play tennis, natomiast „chodzę pływać” to I go swimming.
Granice nie zawsze są absolutne. W codziennym języku można spotkać różne połączenia, a wybór zależy także od odmiany angielskiego i sytuacji. Na poziomie szkolnym najlepiej jednak trzymać się prostego schematu play + gry, go + aktywności na -ing, do + ćwiczenia i sporty walki.
Jak opowiadać o ulubionej dyscyplinie
W rozmowie rzadko wystarcza samo słowo football albo swimming. Przydatne są całe konstrukcje, które pozwalają powiedzieć, co lubimy, jak często trenujemy i dlaczego dana aktywność jest dla nas ważna.
- My favourite sport is tennis. - Moim ulubionym sportem jest tenis.
- I play volleyball twice a week. - Gram w siatkówkę dwa razy w tygodniu.
- I am interested in athletics. - Interesuję się lekkoatletyką.
- I am good at swimming. - Dobrze pływam.
- I am not very good at skiing. - Nie radzę sobie zbyt dobrze na nartach.
- I train at a local sports club. - Trenuję w lokalnym klubie sportowym.
- I watch football matches with my family. - Oglądam mecze piłki nożnej z rodziną.
- I would like to take up climbing. - Chciałbym zacząć wspinaczkę.
Przydatne jest także rozróżnienie między sport a sports. Sport może oznaczać sport jako ogólną dziedzinę, szczególnie w brytyjskim angielskim, natomiast sports częściej odnosi się do wielu dyscyplin lub aktywności sportowych. W zdaniu Sport is important for health mówimy o sporcie ogólnie, a School sports include football and basketball dotyczy kilku dyscyplin.
Gdy opisujemy osobę, można użyć słowa athlete, czyli sportowiec lub zawodnik. Nie zawsze oznacza ono wyłącznie lekkoatletę. W szerszym znaczeniu athlete to osoba uprawiająca sport, choć w konkretnym kontekście nazwa może odnosić się także do zawodnika danej dyscypliny.
Wymowa i pułapki, które łatwo przeoczyć
Niektóre nazwy wyglądają znajomo, ale wymawia się je inaczej, niż podpowiada polska pisownia. Szczególną uwagę zwróciłbym na climbing, gdzie litera b jest niema, rugby oraz athletics. Warto odsłuchać te słowa w słowniku online i powtarzać je całymi wyrażeniami, na przykład play rugby, a nie tylko pojedynczo.
| Słowo | Znaczenie | Co może zmylić |
|---|---|---|
| athletics | lekkoatletyka | Nie oznacza ogólnie każdej aktywności fizycznej. |
| gymnastics | gimnastyka | Kończy się na -ics, ale oznacza jedną dziedzinę sportu. |
| climbing | wspinaczka | Litery b nie wymawiamy. |
| horse riding | jazda konna | W amerykańskim angielskim często spotyka się horseback riding. |
| table tennis | tenis stołowy | Ping-pong jest określeniem potocznym. |
| ice hockey | hokej na lodzie | Samo hockey może wymagać doprecyzowania, zwłaszcza w rozmowie międzynarodowej. |
Uczniowie często mylą też match, game i competition. Match to najczęściej mecz dwóch drużyn lub zawodników, game może oznaczać konkretną grę albo spotkanie, a competition odnosi się szerzej do zawodów lub rywalizacji. To drobne różnice, ale dzięki nim wypowiedź brzmi znacznie naturalniej.
Jak skutecznie utrwalić nazwy dyscyplin
Najlepsze efekty daje nauka w małych porcjach. Zamiast zapamiętywać czterdzieści nazw jednego dnia, można wybrać 8-10 słówek, podzielić je na kategorie i wykorzystać w krótkiej wypowiedzi.
- Wybierz jedną kategorię, na przykład sporty zimowe.
- Zapisz angielskie nazwy razem z rodzajnikiem lub czasownikiem, na przykład go skiing.
- Ułóż trzy zdania o sobie, rodzinie albo ulubionym zawodniku.
- Przeczytaj je na głos i sprawdź wymowę trudniejszych słów.
- Po jednym lub dwóch dniach spróbuj odtworzyć listę bez zaglądania do notatek.
Dobrym ćwiczeniem jest również opis obrazka lub krótkiego nagrania sportowego. Można powiedzieć The players are running, The goalkeeper is wearing gloves albo The skier is going downhill. Dzięki temu słownictwo łączy się z działaniem, a nie pozostaje bierną listą do odpytywania.
Sam stawiam na fiszki ze zdaniami, nie pojedynczymi tłumaczeniami. Karta z hasłem swimming jest mniej użyteczna niż karta z wyrażeniem go swimming every weekend, bo od razu pokazuje poprawną konstrukcję i przypomina, jak słowo działa w praktyce.
Od słów do swobodnej rozmowy o sporcie
Najważniejsze jest połączenie nazwy dyscypliny z właściwym czasownikiem i prostym zdaniem. Gdy zapamiętasz play football, go running oraz do karate, łatwiej będzie później rozbudować wypowiedź o częstotliwość, miejsce i własną opinię.
Nie musisz od razu znać całego słownika sportowego. Wystarczy zacząć od kilku dyscyplin, które naprawdę Cię interesują, a potem dodawać kolejne grupy. Taka nauka jest szybsza, bardziej praktyczna i daje większą szansę, że angielskie nazwy zostaną z Tobą na dłużej.
